7 akse për të përmirësuar ekonominë shqiptare

Gerti Toku anëtar i Departamentit Brain Gain PD

1. Zbatimi i reformave fiskale: Reformat fiskale janë të nevojshme për të reduktuar barrën e huamarrjes së qeverisë dhe për të përmirësuar financat publike të vendit. Kjo mund të përfshijë futjen e një ndryshimi të balancuar buxhetor, reformimin e kodeve tatimore dhe reduktimin e shpenzimeve qeveritare në fusha të caktuara.
2. Rritja e transparencës dhe llogaridhënies: Vendet e korruptuara zakonisht kanë mungesë transparence kur bëhet fjalë për financat publike dhe vendimmarrjen. Zbatimi i masave për t’i bërë financat publike më transparente dhe të përgjegjshme, të tilla si iniciativat për të dhëna të hapura, mund të ndihmojnë në reduktimin e korrupsionit dhe keq menaxhimit.
3. Investimi në infrastrukturë: Investimi në infrastrukturë mund të ndihmojë në krijimin e vendeve të punës dhe stimulimin e ekonomisë, si dhe në tërheqjen e investimeve të huaja. Kjo mund të përfshijë investimin në rrugë, porte, aeroporte dhe punë të tjera publike.
4. Promovimi i tregtisë dhe investimeve: Vendet me një ekonomi të dobët mund të përfitojnë nga promovimi i tregtisë së lirë dhe investimeve të huaja. Kjo mund të përfshijë uljen e tarifave dhe barrierave të tjera tregtare, përmirësimin e klimës së biznesit dhe nxitjen e investimeve të huaja direkte.
5. Forcimi sistemin financiar: Një ekonomi e dobët shpesh shoqërohet me një sistem të dobët financiar. Forcimi i sistemit financiar mund të ndihmojë në uljen e rrezikut dhe rritjen e aksesit në shërbimet financiare, të cilat mund të ndihmojnë në mbështetjen e rritjes ekonomike.
6. Përmirësimi i arsimit dhe aftësive profesionale: Investimi në arsim dhe zhvillimin e aftësive mund të ndihmojë në krijimin e një fuqie punëtore më produktive dhe rritjen ekonomike. Kjo mund të përfshijë investimin në arsimin fillor dhe të mesëm, si dhe ofrimin e programeve të trajnimit profesional dhe aftësive për punë.
7. Promovimi i sipërmarrjes dhe inovacionit: Inkurajimi i sipërmarrjes dhe inovacionit mund të ndihmojë në nxitjen e rritjes ekonomike. Kjo mund të përfshijë ofrimin e stimujve tatimorë për startup-et, sigurimin e aksesit në kapital për sipërmarrësit dhe promovimin e shkencës dhe teknologjisë.
Përmirësimi i ekonomisë së një vendi të vogël të korruptuar si Shqipëria ne këto kohe kërkon një qasje gjithëpërfshirëse që përfshin një kombinim të reformave fiskale, rritjes së transparencës dhe llogaridhënies, investimeve në infrastrukturë, promovimit të tregtisë dhe investimeve, forcimit të sistemit financiar, edukimit dhe përmirësimit të aftësive, si dhe promovimit të sipërmarrjes dhe inovacionit. Secili prej këtyre hapave është i rëndësishëm dhe duhet t’i përshtatet vendit specifik dhe situatës së tij në mënyrë që të jetë efektiv.
Reformat fiskale janë të nevojshme për të reduktuar barrën e huamarrjes së qeverisë dhe për të përmirësuar financat publike të vendit. Kjo mund të përfshijë futjen e një ndryshimi të balancuar buxhetor, reformimin e kodeve tatimore dhe reduktimin e shpenzimeve qeveritare në fusha të caktuara. Për më tepër, masat për t’i bërë financat publike më transparente dhe të përgjegjshme, si iniciativat për të dhëna të hapura, mund të ndihmojnë në reduktimin e korrupsionit dhe keqmenaxhimit.
Investimi në infrastrukturë mund të ndihmojë në krijimin e vendeve të punës dhe stimulimin e ekonomisë, si dhe në tërheqjen e investimeve të huaja. Kjo mund të përfshijë investimin në rrugë, porte, aeroporte dhe punë të tjera publike. Vendet me ekonomi të dobët mund të përfitojnë nga promovimi i tregtisë së lirë dhe investimeve të huaja. Kjo mund të përfshijë uljen e tarifave dhe barrierave të tjera tregtare, përmirësimin e klimës së biznesit dhe nxitjen e investimeve të huaja direkte.
Një ekonomi e dobët shpesh shoqërohet me një sistem financiar të dobët. Forcimi i sistemit financiar mund të ndihmojë në uljen e rrezikut dhe rritjen e aksesit në shërbimet financiare, të cilat mund të ndihmojnë në mbështetjen e rritjes ekonomike.
Investimi në arsim dhe zhvillimin e aftësive mund të ndihmojë në krijimin e një fuqie punëtore më produktive dhe rritjen e rritjes ekonomike. Kjo mund të përfshijë investimin në arsimin fillor dhe të mesëm, si dhe ofrimin e programeve të trajnimit profesional dhe aftësive për punë. Inkurajimi i sipërmarrjes dhe inovacionit mund të ndihmojë në nxitjen e rritjes ekonomike. Kjo mund të përfshijë ofrimin e stimujve tatimorë për startup-et, sigurimin e aksesit në kapital për sipërmarrësit dhe promovimin e shkencës dhe teknologjisë.
Përveç këtyre hapave, është e rëndësishme të sigurohet që kornizat ligjore dhe rregullatore të vendit të jenë të qëndrueshme dhe të parashikueshme. Kjo përfshin krijimin e kushteve të barabarta për bizneset, sigurimin e një sistemi tatimor të drejtë dhe të parashikueshëm dhe promovimin e shtetit ligjor. Është gjithashtu e rëndësishme të sigurohet që qeveria të jetë transparente dhe e përgjegjshme dhe që korrupsioni të minimizohet.
Përmirësimi i ekonomisë së një vendi si Shqipëria kërkon një qasje gjithëpërfshirëse që merr parasysh nevojat dhe situatën specifike të vendit. Ndërsa nuk ka një zgjidhje të vetme për të gjithë, një kombinim i reformave fiskale, rritjes së transparencës dhe llogaridhënies, investimeve në infrastrukturë, promovimit të tregtisë dhe investimeve, forcimit të sistemit financiar, edukimit dhe përmirësimit të aftësive, si dhe promovimit të sipërmarrjes dhe inovacionit mund të ndihmojnë për të bërë progres në përmirësimin e ekonomisë së një vendi si Shqipëria.

Referencat kryesore:
Arnold, R. A., Arnold, D. R., & Arnold, D. H. (2022). Mikroekonomia. Cengage Learning.
McNeill, D. (2023). A mund të ndihmojë ekonomia për të kuptuar dhe ndryshuar sjelljen e konsumit?. Në Konsumi, Qëndrueshmëria dhe Jeta e Përditshme (fq. 317-337). Çam: Springer International Publishing.