{"id":2723,"date":"2024-08-27T15:50:12","date_gmt":"2024-08-27T15:50:12","guid":{"rendered":"https:\/\/braingain.pd.al\/?p=2723"},"modified":"2024-12-09T18:29:09","modified_gmt":"2024-12-09T18:29:09","slug":"te-rinjte-ne-biznes-se-paku-nje-arsye-per-ti-dhene-nje-mundesi-atdheut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/te-rinjte-ne-biznes-se-paku-nje-arsye-per-ti-dhene-nje-mundesi-atdheut\/","title":{"rendered":"T\u00eb rinjt\u00eb n\u00eb biznes: s\u00eb paku nj\u00eb arsye p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi atdheut"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Pranvera Shehaj An\u00ebtare e Departamentit BrainGain<\/strong><\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa orientimi i detyruar n\u00eb nj\u00eb kontekst ekonomik si ai i Shqip\u00ebris\u00eb i p\u00ebrshkruar nga nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e popullsis\u00eb n\u00eb kufijt\u00eb e varf\u00ebris\u00eb dhe p\u00ebrjashtimit social &#8211; (622 mij\u00eb shqiptar\u00eb n\u00ebn \u2018National Poverty Line\u2018 n\u00eb vitin 2019, e dh\u00ebna e fundit nga Banka Bot\u00ebrore), &#8211; do t\u00eb ishte ai drejt politikave sociale, jo domosdoshm\u00ebrisht \u00ebsht\u00eb ky orientimi i vet\u00ebm. Edhe shoq\u00ebrive si kjo e jona, ku rrokullima e mjerimit psiko &#8211; ekonomik \u00ebsht\u00eb agresive, u lind e drejta t\u00eb besojn\u00eb n\u00eb garantin e liris\u00eb individuale dhe motorrin e zhvillimit individual e p\u00ebr rrjedhoj\u00eb shoq\u00ebror, sip\u00ebrmarrjen private.<\/p>\n<p>N\u00ebse nj\u00eb aksiom\u00eb fam\u00ebkeqe politike na ka sugjeruar se p\u00ebrs\u00ebritja e nj\u00eb g\u00ebnjeshtre \u00ebsht\u00eb metodika p\u00ebr ta kthyer at\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, po aq na ka v\u00ebrtetuar realiteti politik n\u00eb Shqip\u00ebri, se psikologjikisht th\u00ebnia dhe ri-th\u00ebnia e t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs s\u00eb problemeve, skandaleve dhe tabuve socio-politike deri n\u00eb bezdi, i normalizon ato dhe imunizon shoq\u00ebrit\u00eb prej tyre. E megjithat\u00eb, faktet mbeten fakte dhe koha u mund\u00ebson atyre ta shkelmojn\u00eb k\u00ebshtjell\u00ebn e r\u00ebr\u00ebs q\u00eb ngre propaganda. P\u00ebrtej dekada e regresit 2013 &#8211; 2024, po na trash\u00ebgon nj\u00eb tablo t\u00eb kontrastit t\u00eb absurdit p\u00ebrsa i p\u00ebrket rinis\u00eb shqiptare dhe pozicionimit t\u00eb saj n\u00eb tregun e pun\u00ebs. Ankes\u00ebs s\u00eb bizneseve n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr munges\u00eb t\u00eb fuqis\u00eb pun\u00ebtore n\u00eb treg jo vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb zbrazjes masive t\u00eb vendit, por edhe p\u00ebr shkak t\u00eb refuzimit p\u00ebr t\u2018u pun\u00ebsuar p\u00ebrkundrejt pagesave t\u00eb ul\u00ebta q\u00eb nuk kan\u00eb asnj\u00eb hije proporcionaliteti me standardin dhe kostot e jetes\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri, i kund\u00ebrvihet papun\u00ebsia e lart\u00eb. Sipas Instat, shkalla zyrtare e papun\u00ebsis\u00eb p\u00ebr grupmosh\u00ebn 15-29 vje\u00e7 ishte rreth 20.7% p\u00ebr vitin 2022, tre her\u00eb m\u00eb e lart\u00eb se mesatarja europiane (6.3% sipas Eurostat). Rritje e ndjeshme e papun\u00ebsis\u00eb afatgjat\u00eb u sh\u00ebnua n\u00eb vitin 2023. Shifrave u shtohen anketa t\u00eb ndryshme mbi emigracionin potencial, t\u00eb cilat d\u00ebshmojn\u00eb se gati 80% e personave q\u00eb largohen nga vendi jan\u00eb t\u00eb rinj n\u00ebn 30 vje\u00e7 dhe arsyet e largimit lidhen me p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar gjendjen e tyre ekonomike (Monitor).<\/p>\n<p>P\u00ebr nj\u00eb forc\u00eb politike t\u00eb kusht\u00ebzuar p\u00ebrball\u00eb rr\u00ebnimit t\u00eb sistemit monetar n\u00eb vend, alternativa me t\u00eb cil\u00ebn ajo do t\u00eb mund t\u00eb punonte mbeten politikat fiskale dhe mekanizmat q\u00eb ato t\u00eb ofrojn\u00eb p\u00ebr t\u2018i dh\u00ebn\u00eb frym\u00eb alternativave t\u00eb pun\u00ebsimit. N\u00eb k\u00ebto mekanizma do t\u00eb mund t\u00eb mb\u00ebshtetej fillimisht Partia Demokratike duke patur si mision t\u00eb saj ndaljen e largimit t\u00eb rinis\u00eb shqiptare drejt \u00e7do lloj pune n\u00eb Evrop\u00eb e gjetk\u00eb, \u00e7do lloj pune q\u00eb u paguhet m\u00eb shum\u00eb se statusi profesional n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>S\u00eb pari, n\u00ebse jo tok\u00eb t\u00eb premtimit, politikat fiskale q\u00eb leht\u00ebsojn\u00eb sip\u00ebrmarrjen private p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb do t\u00eb mund ta ofronin Shqip\u00ebrin\u00eb si atdhe t\u00eb k\u00ebrkimit t\u00eb mund\u00ebsis\u00eb. Synimi duhet t\u00eb jet\u00eb ai i krijimit t\u00eb nj\u00eb shtegu alternativ q\u00eb nj\u00eb t\u00eb riu t\u00eb mosh\u00ebs 18, 25 apo 30 vje\u00e7 do t\u2019i jap\u00eb nj\u00eb arsye p\u00ebr ta provuar suksesin e biznesit n\u00eb Shqip\u00ebri. Mjeti i par\u00eb dhe i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb mund t\u00eb ishte heqja dhe zerimi i \u00e7do takse p\u00ebr \u00e7do t\u00eb ri q\u00eb hap nj\u00eb biznes n\u00eb Shqip\u00ebri. Politika fiskale e 0% taksim p\u00ebr 5 vite p\u00ebr sip\u00ebrmarr\u00ebsit e mosh\u00ebs 18 &#8211; 35 vje\u00e7 t\u00eb cil\u00ebt hapin nj\u00eb biznes n\u00eb Shqip\u00ebri, do t\u00eb krijonte nj\u00eb klim\u00eb biznesi nxit\u00ebse p\u00ebr \u00e7do t\u00eb ri t\u00eb provoj\u00eb mund\u00ebsin\u00eb n\u00eb vendin e lindjes. E kombinuar me masa t\u00eb tjera p\u00ebr reduktimin e burokracive adiministrative q\u00eb hasin sip\u00ebrmarr\u00ebsit, ajo mund t\u00eb stimuloj\u00eb shpres\u00ebn p\u00ebr t\u00eb guxuar n\u00eb Shqip\u00ebri duke treguar se shteti nuk pengon, por p\u00ebrkrah sip\u00ebrmarrjen e lir\u00eb dhe iniciativ\u00ebn private, ashtu sikurse p\u00ebrgjegjshm\u00ebrin\u00eb, patriotizmin dhe \u00ebndrrat e t\u00eb rinjve shqiptar\u00eb.\u00a0E drejt\u00eb, ne nuk jemi Estonia, nj\u00eb nga t\u00eb paktat vende ku modeli i 0% taks\u00eb aplikohet p\u00ebr t\u00eb ardhurat e korporatave mbi fitimet e pashp\u00ebrndara dhe t\u00eb riinvestuara, por mund t\u00eb frym\u00ebzohemi prej efektit q\u00eb zerimi i taksave ka n\u00eb nxitjen e investimeve (n\u00eb rastin e Estonis\u00eb n\u00eb t\u00ebrheqjen masive t\u00eb kompanive t\u00eb huaja drejt saj). N\u00eb rastin ton\u00eb, fare e thjesht\u00ebzuar, 0% taks\u00eb dhe reduktimi i burokracive ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb, p\u00ebrkrah ata dhe pritet t\u00eb perceptohet si mund\u00ebsi p\u00ebr t\u2018ia dal\u00eb aty ku p\u00ebrkasin, n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, n\u00ebn kushtin e nj\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbjeje t\u00eb moderuar t\u00eb buxhetit t\u00eb shtetit, mund t\u00eb shkohet p\u00ebrtej mekanizmave fiskal\u00eb. Vet\u00ebpun\u00ebsimi, p\u00ebrve\u00e7 se siguri e mir\u00ebq\u00ebnies individuale dhe burim i krijimit t\u00eb vendeve t\u00eb pun\u00ebs, stimulon qarkullimin e burimeve njer\u00ebzore. N\u00eb funksion t\u00eb shfryrjes s\u00eb sektorit publik dhe administrat\u00ebs publike, pa rrezikuar perceptimin e nd\u00ebshkueshm\u00ebris\u00eb apo shkarkes\u00ebn e reformimit n\u00eb nj\u00eb rritje t\u00eb nivelit t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb, nj\u00eb alternativ\u00eb tashm\u00eb e konfirmuar si e suksesshme n\u00eb vende per\u00ebndimore (si Gjermania) mund t\u00eb ishte granti i vet\u00ebpun\u00ebsimit (ose Start-up Grant) me vler\u00ebn 50% &#8211; 60% t\u00eb pag\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb 3 mujore p\u00ebr nj\u00eb ish-t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb sektor\u00eb shtet\u00ebror\u00eb, gjat\u00eb s\u00eb cil\u00ebs pas shk\u00ebputjes nga puna ish-i pun\u00ebsuari d\u00ebshmon nisjen e nj\u00eb sip\u00ebrmarrjeje private.\u00a0Granti i vet\u00ebpun\u00ebsimit duhet t\u00eb konsistoj\u00eb n\u00eb nj\u00eb mb\u00ebshtetje modeste nga shteti shqiptar p\u00ebr \u00e7do sip\u00ebrmarr\u00ebs t\u00eb ri, i cili largohet nga vendi i pun\u00ebs me q\u00ebllim hapjen e nj\u00eb aktiviteti fitimi privat. Duke i garantuar sip\u00ebrmarr\u00ebsit t\u00eb ri nj\u00eb pages\u00eb n\u00eb vler\u00ebn 50 &#8211; 60% t\u00eb pag\u00ebs q\u00eb kishte n\u00eb pozicionin e m\u00ebparsh\u00ebm n\u00eb sektorin publik p\u00ebr rreth 3 muaj pas shk\u00ebputjes nga puna, me kushtin q\u00eb d\u00ebshmon n\u00eb autoritetet p\u00ebrkat\u00ebse konceptin e biznesit dhe nis hapat e par\u00eb t\u00eb fillimit t\u00eb aktivitetit, granti do t\u00eb kishte si q\u00ebllim primar stimulimin e vet\u00ebpun\u00ebsimit si dhe garantimin e mbrojtjes sociale gjat\u00eb rreziqeve t\u00eb para.<\/p>\n<p>Zhvillimi ekonomik kalon vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet sip\u00ebrmarrjes private dhe n\u00ebse shteti mund e duhet t\u00eb luaj\u00eb nj\u00eb rol n\u00eb k\u00ebt\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie ajo duhet t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm katalizuese, kurrsesi frustruese, kurrsesi godit\u00ebse e iniciativ\u00ebs private n\u00ebn utopin\u00eb e mir\u00ebq\u00ebnies kolektive. Truri i asaj marr\u00ebdh\u00ebnieje \u00ebsht\u00eb eksperienca e mosh\u00ebs s\u00eb mesme, nd\u00ebrsa motorri i saj jan\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb. Modestisht, t\u00eb dy propozimet e m\u00ebsip\u00ebrme mund t\u00eb ishin nj\u00eb kombinim produktiv i t\u00eb dyjave, p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, s\u00eb paku, edhe nj\u00eb mund\u00ebsi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Pranvera Shehaj An\u00ebtare e Departamentit BrainGain Nd\u00ebrsa orientimi i detyruar n\u00eb nj\u00eb kontekst ekonomik si ai i Shqip\u00ebris\u00eb i p\u00ebrshkruar nga nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e popullsis\u00eb n\u00eb kufijt\u00eb e varf\u00ebris\u00eb dhe p\u00ebrjashtimit social &#8211; (622 mij\u00eb shqiptar\u00eb n\u00ebn \u2018National Poverty Line\u2018 n\u00eb vitin 2019, e dh\u00ebna e fundit nga Banka Bot\u00ebrore), &#8211; do [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2159,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-2723","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vera-e-ideve-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2723"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2724,"href":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2723\/revisions\/2724"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/braingain.pd.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}